Có cần “môn đăng hộ đối”?
Bắt đầu chơi hi-end, nhiều người phân vân trong việc chọn lựa thiết bị như thế nào để có được dàn hi-end vừa ý. Một số kinh nghiệm của những người chơi hi-end có thể giúp bạn tham khảo trước khi quyết định chọn mua những đồ chơi đắt tiền.
Ampli và loa nên cùng đẳng cấp
Sự phù hợp giữa ampli và loa là nguyên tắc đầu tiên cần ghi nhớ, giống như câu tục ngữ môn đăng hộ đối vậy. Một cặp loa đẳng cấp cao (hi-end) sử dụng chung với ampli thông thường (hi-fi) sẽ là bất hợp lý vì không thể khai thác được sự tinh tế của loa, khi đó bạn có thể hoang mang, nghi ngờ chất lượng của món đồ mình mua với khoản tiền không nhỏ. Bên cạnh đó, cần xem xét kỹ ampli của mình thuộc loại đèn (tube) hay sò (transistor), hoạt động theo mạch kéo đẩy (push- pull) hay đơn tuyến (single-end), công suất ra loa bao nhiêu…rồi tham khảo ý kiến chuyên gia để có được lời khuyên thích hợp. Bạn cũng có thể lấy thêm thông tin qua các website như audioreview.com, audioweb.com, audiogon.com, avguide.com… trước khi ra quyết định.
Công suất ampli và độ nhạy của loa
Ðộ nhạy của loa, tính bằng đơn vị decibel (dB), được người ta đo lường bằng cách đặt một âm kế cách loa 1m khi loa đang được cung cấp một âm lượng có công suất 1W từ ampli. Thông thường các loại loa nghe nhạc có độ nhạy từ 84 - 97 dB. Ðộ nhạy càng thấp thì đòi hỏi công suất ampli càng lớn. Bảng so sánh dưới đây cho ta thấy cùng ở một mức âm thanh, độ tương đương khi kết hợp giữa loa và ampli như sau:
Như vậy, một ampli 5W kéo một cặp loa độ nhạy 102dB sẽ cho âm thanh tương đương với một ampli 320W dùng với cặp loa 84dB, do đó tiết kiệm công suất nhiều lần.Tuy nhiên các cặp loa quá nhạy sẽ có độ ồn cao và dễ bị hiệu ứng nhiễu, đòi hỏi phải xử lý phòng ốc, nguồn điện, tiếp đất và dây dẫn thận trọng.
Những chỉ tiêu vô hình
Mỗi hãng sản xuất hi-end đều có những bí quyết riêng trong thiết kế sản phẩm, vì vậy trong thực tế có những điều không thể giải thích chỉ đơn thuần dựa vào kỹ thuật. Thí dụ sau khi phân tích thông số của một ampli đắt tiền, người ta đem kết hợp với một cặp loa đẳng cấp tương ứng nhưng kết quả lại cho một âm thanh rất đục, khô khan. Ngược lại nhiều khi kéo bằng một ampli khác có đặc tính kỹ thuật không bằng nhưng tiếng hát lại thoát và mềm mại hơn. Ðiều đó chứng tỏ có thêm một yếu tố vô hình nữa cần cân nhắc, không dễ đo lường bằng con số mà chỉ có thể cảm thụ bằng tai. Ðể tránh bối rối, bạn nên tham khảo những người chơi có kinh nghiệm. Sau đó dùng chính thính giác của mình để ra quyết định cuối cùng.
Biwiring và biamping
Thông thường loa hi-end được thiết kế theo kiểu hai cầu, tức là chia bộ điều âm (crossover) làm hai phần riêng biệt, phần tần số thấp (ký hiệu L) và tần số cao (ký hiệu H). Hệ thống đó cho phép người chơi có thể sử dụng hai ampli (biamping) hoặc hai bộ dây dẫn (biwiring) nối tới hai cầu để khai thác tối đa công dụng.
Việc sử dụng hai ampli (biamping) sẽ rất phức tạp vì công suất hai cầu không đều nhau (phần L lớn hơn phần H) nên dễ dẫn đến chênh lệch âm lượng, ảnh hưởng sự hài hòa tổng thể. Khi đó cần phải có thiết bị đo lường chính xác kết hợp với mạch chỉnh âm ở cả hai ampli để tạo sự cân bằng.
Nếu bạn sử dụng hai dây dẫn (biwiring) nối từ một ampli tới hai cầu loa riêng biệt thì chất lượng âm thanh sẽ cải thiện khá nhiều, độ tách âm (stereo) và độ chi tiết (definition) sẽ rõ hơn, nhưng âm thanh cũng có vẻ sắc và khô hơn. Do đó bạn nên tùy thuộc tình hình thực tế và cảm nhận trực tiếp của thính giác mà lựa chọn cách thức tối ưu. Tuy nhiên cũng không nên quên rằng cả hai phương án kể trên đều đòi hỏi đầu tư tài chính khá tốn kém.